Ponovno sticanje srpskog državljanstva

Ažurirano: Maj 2026.  |  Sledeća revizija: Novembar 2026.

U eri globalne povezanosti i proširenih horizonata, mogućnost ponovnog sticanja srpskog državljanstva dobija poseban značaj. Srbija, sa svojom bogatom istorijom i strateškim položajem, privlači sve veći broj ljudi koji žele obnoviti vezu sa domovinom. Prema podacima Uprave za saradnju sa dijasporom, srpska dijaspora broji skoro 3 miliona ljudi, od kojih značajan broj ima pravni osnov za ponovni prijem u državljanstvo.

Za veliki broj naših sunarodnika u dijaspori, upravo ponovno sticanje srpskog državljanstva predstavlja prvi korak ka formalnom povratku u pravni sistem Republike Srbije. Za opšti pregled osnova za sticanje srpskog državljanstva, pogledajte naš vodič kako dobiti srpsko državljanstvo.

Lica koja su u prošlosti bila imala potrebu da traže otpust iz srpskog državljanstva zbog pravila o isključivom državljanstvu u novoj državi, često nisu upoznata sa činjenicom da im zakon i danas omogućava ponovni prijem u državljanstvo. Postupak je jasno regulisan i predvidiv u pogledu uslova i toka.

Povratak u Srbiju i ponovno sticanje državljanstva omogućava ljudima ne samo praktične benefite, o čemu smo detaljno pisali u blogu o tome zašto je korisno imati srpsko državljanstvo, već i emocionalnu povezanost sa nacijom koja je prožeta bogatom kulturom i istorijom. Za mnoge ljude, ovo nije samo puko obnavljanje pravnog statusa, već dublje vraćanje korenima i identitetu.

Kada se govori o identitetu, potrebno je imati u vidu da ponovno sticanje srpskog državljanstva često znači i povratak jeziku, kulturi, porodici i svakodnevnom životu u Srbiji.

Ovaj blog će Vas sprovesti kroz proces ponovnog sticanja srpskog državljanstva

Pre nego što neko može razmotriti pokretanje postupka za ponovno sticanje državljanstva, podrazumeva se da mu je državljanstvo Srbije prethodno prestalo. To je moguće kroz dva načina, kojima ćemo takođe posvetiti značaj.

Prestanak državljanstva Republike Srbije: koja su dva načina?

Odluka o trajnom preseljenju u drugu državu povlači niz administrativnih obaveza. Jedna od njih je i sticanje državljanstva nove države, koje otvara put ka punopravnoj integraciji u društvo, pravu glasa, pristupu tržištu rada i sticanju prava svojine na svim vrstama nepokretnosti.

Međutim, neke zemlje imaju politiku isključivog državljanstva, što znači da zahtevaju od Vas da se odreknete svog prethodnog državljanstva kako biste stekli njihovo. Ovo je uobičajena praksa i služi za očuvanje lojalnosti i sprečavanje dvojnog državljanstva, koje može izazvati pravne i političke komplikacije.

Upravo u takvim situacijama najčešće dolazi do prestanka srpskog državljanstva, a kasnije se otvara pitanje da li je i kako moguće ponovno sticanje srpskog državljanstva. Detalji o načinima prestanka opisani su u posebnom tekstu o prestanku srpskog državljanstva.

Državljanstvo Republike Srbije prestaje u tri slučaja: otpustom, odricanjem i shodno odredbama međunarodnih ugovora.

Odricanje i otpust iz državljanstva Republike Srbije su dva pravna postupka regulisana Zakonom o državljanstvu koja omogućavaju građanima da prestanu biti državljani Srbije na sopstvenu inicijativu. Iako se oba postupka odnose na prestanak državljanstva, postoje ključne razlike između njih.

Razumevanje razlike između otpusta, odricanja i prestanka po međunarodnim ugovorima je ključno da biste znali da li uopšte dolazi u obzir ponovno sticanje srpskog državljanstva u Vašem konkretnom slučaju.

Ukratko: način na koji je državljanstvo prestalo direktno određuje da li je ponovni prijem uopšte moguć. Odricanje za punoletna lica zatvara taj put. Otpust ga ostavlja otvorenim.

Otpust iz državljanstva je složeniji postupak koji uključuje formalno razmatranje zahteva od strane nadležnih organa i zahteva obimniju dokumentaciju. Otpust se češće koristi kada je potrebno trajno preseljenje i integracija u novu državu.

S druge strane, odricanje od državljanstva je jednostavniji i brži postupak. Manje je opterećen formalnostima što ga čini pogodnim za situacije kada je potrebno brzo i jednostavno prestati biti državljanin Srbije.

Odricanje od državljanstva je postupak u kojem se osoba samoinicijativno odriče svog državljanstva bez potrebe za formalnim odobravanjem od strane države Srbije. Ovaj postupak je manje formalan i brži od otpusta. Osoba koja se želi odreći državljanstva podnosi izjavu o odricanju, nakon čega se donosi rešenje o prestanku državljanstva.

Ovakav postupak dozvoljen je državljanima Republike Srbije koji su rođeni i žive u inostranstvu, a koji ujedno imaju i strano državljanstvo. Tim licima je data mogućnost da se do navršene 25. godine života odreknu državljanstva Republike Srbije.

Važno je napomenuti da Zakon o državljanstvu trenutno ne predviđa mogućnost ponovnog sticanja državljanstva za osobe koje su se same odrekle svog statusa, ukoliko su u tom trenutku bile punoletne.

To praktično znači da se u ovakvim situacijama, nažalost, ponovno sticanje srpskog državljanstva ne može pokrenuti po istim pravilima kao kod lica koja su državljanstvo izgubila otpustom.

Međutim, postoji pozitivna odredba za one koji su bili maloletni u trenutku odricanja. Naime, ako su se Vaši roditelji odrekli Vašeg državljanstva dok ste bili mlađi od 18 godina, imate pravo da sami zatražite ponovno sticanje državljanstva nakon navršenih 18 godina. Za ovu kategoriju lica, zakon izričito prepoznaje pravo na ponovno sticanje srpskog državljanstva, jer se polazi od toga da maloletnik nije samostalno odlučivao o gubitku svog državlja nskog statusa.

Otpust iz srpskog državljanstva kao drugi način kojim se osoba ispisuje iz evidencije državljana Republike Srbije primenjuje se kada osoba već ima državljanstvo druge zemlje ili ima dokaz da će biti primljena u strano državljanstvo. U ovom slučaju, osoba podnosi zahtev za otpust, koji se razmatra od strane nadležnih organa. Sve o postupku otpusta možete pronaći u našem blogu o prestanku srpskog državljanstva.

Primer iz prakse: Ana

Ukratko: pravilo je jednostavno. Otpust ostavlja vrata otvorena za povratak. Odricanje punoletnog lica ne ostavlja.

Prestanak srpskog državljanstva po međunarodnim ugovorima

U prethodnom blogu napominjali smo da je i jedan od osnova za sticanje državljanstva međunarodni ugovor. Po analogiji, moguć je i prestanak državljanstva shodno odredbama međunarodnog ugovora.

Pak, prestanak državljanstva na osnovu međunarodnih ugovora nije uobičajen način prestanka državljanstva. Ovakav način prestanka državljanstva uglavnom se vezuje za situacije poput promena državnih granica. U tim slučajevima, međunarodni ugovori služe kao alat za definisanje državljanskih odnosa između dve zemlje.

U praksi, lica koja su izgubila državljanstvo na osnovu međunarodnih ugovora takođe mogu razmatrati mogućnost za ponovno sticanje srpskog državljanstva, ali se svaki slučaj posebno analizira u svetlu konkretnih ugovornih odredbi.

Da li Srbija dozvoljava ponovno sticanje srpskog državljanstva?

Bivšim državljanima Republike Srbije kojima je državljanstvo prestalo na jedan od navedenih načina otvara se mogućnost ponovnog prijema. Ova mogućnost posebno je relevantna za lica koja su promenila okolnosti ili prioritete i žele da ponovo uspostave formalni državljanski odnos sa Republikom Srbijom.

Kao što smo već istakli u jednom od naših prethodnih blogova, postupak sticanja državljanstva strogo je formalan i zahteva jasno precizirane korake. Potrebno je da se podnese zahtev za ponovno sticanje državljanstva Republike Srbije. Upravo tim zahtevom se pokreće postupak za ponovno sticanje srpskog državljanstva, u okviru kog Ministarstvo unutrašnjih poslova proverava sve činjenice od značaja.

Zahtev za ponovno sticanje državljanstva Republike Srbije podnosi se Ministarstvu unutrašnjih poslova, preko organa unutrašnjih poslova u mestu prebivališta ili boravišta podnosioca zahteva, ili njegovog ovlašćenog punomoćnika. Alternativno, zahtev se može podneti preko nadležnog diplomatskog ili konzularnog predstavništva Republike Srbije u inostranstvu.

Ovakva organizacija postupka omogućava da se ponovno sticanje srpskog državljanstva pokrene kako iz Srbije, tako i iz inostranstva, što je posebno važno za strance koji u Srbiji nemaju regulisan boravak ili stalno nastanjenje.

Nakon što zahtev bude podnet, sledi višemesečna procedura tokom koje Ministarstvo unutrašnjih poslova proverava ispunjenost svih zakonskih uslova za ponovni prijem u državljanstvo. Ako Ministarstvo utvrdi da su svi uslovi ispunjeni, donosi se rešenje o ponovnom sticanju državljanstva Srbije. Međutim, treba napomenuti da Ministarstvo zadržava diskreciono pravo da odbije zahtev ukoliko proceni da postoje razlozi od značaja za Republiku Srbiju zbog kojih zahtev ne bi trebalo da bude odobren.

Čak i kada su formalni uslovi za ponovno sticanje srpskog državljanstva ispunjeni, odluka nadležnog organa donosi se po slobodnoj oceni, što je važno imati u vidu prilikom planiranja postupka.

Najbitnija odlika ovog postupka je da ne morate da se odreknete državljanstva koje posedujete u momentu apliciranja za ponovno sticanje državljanstva Srbije.

Drugim rečima, ponovno sticanje srpskog državljanstva u većini slučajeva moguće je uz zadržavanje postojećeg (drugog) državljanstva, što je izuzetno važno za lica koja su već integrisana u drugu državu.

Za ponovno sticanje državljanstva važno je da lice ispuni određene uslove:

• da je navršilo 18 godina života
• da licu nije oduzeta poslovna sposobnost
• da podnese pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatra svojom državom

Postupak za ponovni prijem u državljanstvo je u celosti administrativne prirode. Obnavljanje državlja nskog statusa formalno utvrđuje pravni odnos između lica i Republike Srbije, sa svim pravima i obavezama koje iz njega proističu.

Zakonski okvir koji uređuje ponovni prijem u državljanstvo prepoznaje različite okolnosti koje su dovele do prestanka državlja nskog odnosa i pruža pravni mehanizam za njegovo obnavljanje, uz ispunjenje propisanih uslova.

Posebno za mlađe generacije, ponovno sticanje srpskog državljanstva može značiti i lakši pristup obrazovanju, tržištu rada, investicionim podsticajima i drugim pravima koja su rezervisana za državljane Republike Srbije. O poreskim pogodnostima koje državljanstvo otvara više možete pročitati u tekstu o poreskim olakšicama za poslodavce pri zapošljavanju povratnika.

Posebno je važno naglasiti da iako Srbija u određenim situacijama dozvoljava postojanje bipatrida (lica koja poseduju dva ili više državljanstava), trebate proveriti sa državom čije državljanstvo već posedujete, da li i njen pravni sistem dozvoljava istu pojavu.

Primera radi, Nemačka je godinama eksplicitno zabranjivala mogućnost posedovanja dva ili više državljanstava. Izuzeci su bili u slučajevima da je reč o državljanima država Evropske Unije, ili kada je reč o licima čije države ne dozvoljavaju otpust (Iran, Maroko, Severna Koreja). Međutim, 2024. godine u Nemačkoj stupile su na snagu izmene zakona koje dozvoljavaju mogućnost zadržavanja nemačkog državljanstva i apliciranja za dodatna državljanstva. Više o ovome dostupno je u tekstu o dvojnom državljanstvu Nemačke i Srbije.

Drugim rečima, ukoliko ispunjavate uslove za sticanje državljanstva Nemačke, nakon stupanja na snagu navedenih izmena, nećete više biti u obavezi da tražite otpust iz državljanstva koje u momentu apliciranja posedujete.

Lica koja su u prošlosti morala da zatraže otpust iz državljanstva Srbije zbog tadašnjih pravila o isključivom državljanstvu, danas mogu pokrenuti postupak ponovnog prijema u državljanstvo pod uslovima propisanim važećim Zakonom.

U praksi to znači da se mnogim licima po prvi put realno otvara mogućnost za ponovno sticanje srpskog državljanstva, jer više nisu prinuđeni da biraju između postojećeg i ponovo stečenog državljanstva.

Ukratko: ako ste morali da tražite otpust iz srpskog državljanstva da biste dobili nemačko, sada možete podneti zahtev za povratak.

Česta pitanja o ponovnom sticanju srpskog državljanstva

Da li lice koje se odreklo srpskog državljanstva može ponovo steći?

Odgovor zavisi od toga da li je lice bilo punoletno u trenutku odricanja. Punoletna lica koja su se sama odrekla srpskog državljanstva ne mogu pokrenuti ponovni prijem po pravilima koja važe za lica kojima je državljanstvo prestalo otpustom. Maloletnici u čijem ime su se roditelji odrekli imaju pravo da podnesu zahtev za ponovno sticanje nakon navršenih 18 godina. Za više detalja o samom činu odricanja, pogledajte tekst o prestanku srpskog državljanstva.

Da li je potrebno odreći se stranog državljanstva pri ponovnom sticanju srpskog?

Ne. Srbija dozvoljava dvojno državljanstvo pri ponovnom prijemu. Podnosilac ne mora da se odrekne državljanstva koje poseduje u momentu apliciranja. Ipak, preporučljivo je proveriti propise države čijeg ste državljanina, jer neke države ne dozvoljavaju dvojno državljanstvo.

Koji su uslovi za ponovno sticanje srpskog državljanstva?

Podnosilac mora imati navršenih 18 godina, ne sme mu biti oduzeta poslovna sposobnost i mora podneti pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatra svojom državom. Pored toga, neophodno je da je državljanstvo prethodno prestalo na način koji predviđa mogućnost ponovnog prijema. Za detalje o statusu boravka u periodu pre sticanja državljanstva, pogledajte tekst o boravku stranaca u Srbiji.

Koliko traje postupak ponovnog sticanja državljanstva?

Postupak traje nekoliko meseci. Ministarstvo unutrašnjih poslova sprovodi proveru ispunjenosti svih zakonskih uslova pre donošenja rešenja. Ministarstvo zadržava diskreciono pravo odbijanja i kada su formalni uslovi ispunjeni. Za paralelne informacije o prvom sticanju državljanstva, pogledajte naš vodič Kako dobiti srpsko državljanstvo?

Gde se podnosi zahtev za ponovno sticanje srpskog državljanstva?

Zahtev se podnosi Ministarstvu unutrašnjih poslova preko organa unutrašnjih poslova u mestu boravka, ili putem diplomatsko-konzularnog predstavništva Srbije u inostranstvu.

Ponovno sticanje srpskog državljanstva: šta dalje

Nakon sažetog pregleda procesa i uslova za ponovno sticanje srpskog državljanstva, važno je da shvatite složenost ovog pravnog pitanja i potrebu za stručnom podrškom.

Ukoliko ste zainteresovani da podnesete zahtev za ponovno sticanje srpskog državljanstva, preporučljivo je konsultovati se sa advokatom specijalizovanim za imigraciono pravo i prava stranaca, kako bi Vam pružio sve detaljne informacije o Vašim pravnim opcijama, procenio Vašu situaciju i pružio Vam neophodnu podršku tokom čitavog procesa.

Stručna pomoć je naročito važna kada je u pitanju ponovno sticanje srpskog državljanstva, jer se radi o postupku sa mnogo formalnih koraka, gde i najmanja greška u dokumentaciji može dovesti do nepotrebnog odlaganja ili čak odbijanja zahteva.

O autorima