Poreska uprava vs. Freelanceri – ko će odneti pobedu?

porez za freelancere

Na internet stranici Poreske uprave 13. oktobra 2020. godine objavljeno je upozorenje za sva fizička lica – poreske obveznike Republike Srbije koji primaju zaradu ili druge prihode iz inostranstva da podnesu poreske prijave i na taj način ispune svoju zakonsku obavezu samooporezivanja prihoda koji ne potiču iz Srbije.

Ovaj neočekivani ’poziv’ zatekao je nespremnim mnoga lica kojima je upućen, a propraćen je i burnim reakcijama javnosti. Ne samo da je Poreska uprava saopštenjem obveznicima izričito skrenula pažnju na njihove obaveze, već je nagovešteno i da su već identifikovana pojedina fizička lica koja se tih obaveza ne pridržavaju.

Alarm za uzbunu aktivirao se i pre nego što se Poreska uprava zvanično oglasila – na društvenim mrežama pojavila se fotografija saopštenja o obavezi samoinicijativnog prijavljivanja prihoda. Između ostalog, njime su primerično navedene internet platforme u vezi sa kojima najčešće potiču neoporezovani prihodi koje fizička lica u Srbiji primaju (Google, Upwork, Bibo Global Opportunity, Airbnb), kao i obaveštenje da je Poreska uprava počela sa sprovođenjem kontrola. Na kraju, Poreska uprava opominje obveznike da izmire svoje poreske obaveze do 31. oktobra 2020. godine, kako bi ’izbegli prekršajnu i krivičnu odgovornost’.

Ipak, nekoliko dana kasnije usledila je i zvanična objava iste sadržine. Prema rečima Poreske uprave, izvršeno je poređenje podataka o uplatama iz inostranstva na devizne račune fizičkih lica u Srbiji sa evidencijom o podnetim poreskim prijavama o obračunatom i plaćenom porezu samooporezivanjem i doprinosima po osnovu zarade ili drugog prihoda. Sprovedena analiza je rezultovala zaključkom da se obaveza samooporezivanja predviđena Zakonom masovno krši od strane frilensera i drugih fizičkih lica koja su radno angažovana od strane inostranih poslodavaca, što je i bio povod za intervenciju Poreske uprave.

Ko ima obavezu plaćanja poreza?

Iako plaćanje poreza na prihode ostvarene iz inostranstva nije nikakva novost, stiče se utisak da veliki broj poreskih obveznika nije znao za tu svoju obavezu, a da oni koji su znali nisu sasvim sigurni koji je princip obračuna, niti koliko iznosi njihova obaveza.

Naime, prema Zakonu o porezu na dohodak građana (u daljem tekstu: Zakon), fizička lica, rezidenti Republike Srbije, koja primaju zaradu ili drugi prihod iz inostranstva dužna su da u roku od 30 dana od prijema svake pojedinačne uplate samostalno obračunaju i uplate porez.

Drugim rečima, obaveza obračunavanja i plaćanja poreza samooporezivanjem postoji za sva fizička lica koja se smatraju rezidentima Republike Srbije u smislu Zakona, a to su:

oporezivanje freelancera

Dakle, jasno je da poreski rezident Srbije može biti i strani državljanin ukoliko ispunjava jedan od gore navedenih kriterijuma.

Koji prihod podleže oporezivanju?

Drugi uslov je da su rezidenti fizička lica ostvarila prihod iz inostranstva koji podleže oporezivanju u skladu sa Zakonom, kao što su:

  prihod od drugog fizičkog lica:

  • prihodi od autorskih i srodnih prava i prava industrijske svojine;
  • kamate;
  • drugi prihodi iz člana 85. ZPDG;
  • prihoda od izdavanja nepokretnosti i davanja u zakup pokretnih stvari;

  zarada ili druga vrsta prihoda koju ostvaruje:

  • u drugoj državi ili iz druge države, kod diplomatskog ili konzularnog predstavništva strane države, odnosno međunarodne organizacije ili kod predstavnika ili službenika takvog predstavništva, odnosno organizacije;
  • kod drugog isplatioca, ako porez po odbitku ne obračuna i ne uplati isplatilac prihoda, odnosno ako prihod ostvari od lica koje nije obveznik obračunavanja i plaćanja poreza po odbitku (od isplatioca koji nije dužan da podnosi poresku prijavu za porez po odbitku – Obrazac PPP PD).

Dakle, ako ste izdavali stan preko Airbnb-a ili ste online predavali engleski jezik Kinezima, po osnovu čega ste primali uplate, budite sigurni da spadate u navedenu grupu poreskih obveznika.

Drugim rečima, saopštenje Poreske uprave upućeno je subjektima koji se bave delatnostima kao što su:

porez za freelancere

Da li je važno preko čega je primljena uplata?

U obaveštenju Poreske uprave, naročiti akcenat je stavljen na uplate preko platnih kartica otvorenih u inostranstvu, kao što su Skrill, Payoneer i Neteller.

Svakako da u obzir dolaze i uplate koje ste primili preko PayPal-a, Vašeg deviznog računa u banci ili na drugi način.

Dakle, sa aspekta oporezivanja, nije bitno na koji način je stigla uplata.

Šta je potrebno da uradite?

U skladu sa instrukcijama Poreske uprave, poreski obveznici fizička lica su dužni da podnesu poresku prijavu u roku od 30 dana od dana ostvarivanja prihoda, i to na PP OPO Obrascu, elektronskim putem ili slanjem na adresu nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave.

Pored obaveze da se poreska prijava podnese u roku, ne sme se izgubiti iz vida da se nakon svake pojedinačne transakcije podnosi odvojena prijava: dakle, koliko primljenih uplata, toliko i poreskih prijava.

Sama visina poreske obaveze zavisi od činjenice da li pored pružanja usluga obavljate još neki posao, odnosno da li ste zaposleni ili ne.

Osim toga, zavisno od delatnosti koju obavljate, zavisi i iznos normiranih troškova koji se može priznati poreskom obvezniku u visini od 34%, 43% ili 50%. Navedeni troškovi se oduzimaju od poreske osnovice i ne podležu oporezivanju.

Takođe, u zavisnosti od činjenice da li ste zaposleni ili ne, zavisiće i obaveza plaćanja poreza i doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, odnosno za zdravstveno osiguranje i osiguranje za slučaj nezaposlenosti. Obaveza plaćanja doprinosa će zavisiti i od činjenice da li primate bruto ili neto naknadu, te da li je zaključen Ugovor o izbegavanju dvostrukog oporezivanja sa zemljom iz koje ste primili uplatu.

Da li utvrđivanje i naplata poreza zastareva?

Da. Pravo Poreske uprave na utvrđivanje i naplatu poreza i sporednih poreskih davanja zastareva za pet godina od dana kada je zastarelost počela da teče.

Zastarelost prava na utvrđivanje poreza i sporednih poreskih davanja počinje da teče od prvog dana naredne godine od godine u kojoj je trebalo utvrditi porez, odnosno sporedno poresko davanje.

samooporezivanje fizičkih lica

Zastarelost prava na naplatu poreza i sporednih poreskih davanja počinje da teče od prvog dana naredne godine od godine u kojoj je obaveza poreskog dužnika dospela za plaćanje.

Koje su posledice?

Ukoliko propustite da prijavite i obračunate porez, možete odgovarati i prekršajno i krivično, što povlači različite posledice.

Naime, fizičkom licu se za nepodnošenje poreske prijave može izreći novčana kazna u iznosu od 5.000 dinara do čak 150.000 dinara.

Osim toga, ukoliko iznos poreza koji ste izbegli da platite prelazi 1.000.000 dinara, možete odgovarati i krivično. U tom slučaju Vam pored novčane kazne preti i kazna zatvora od jedne do 5 godina.

Uprkos činjenici da je plaćanje poreza neizbežno za svakog subjekta koji se bavi privrednim aktivnostima, sa stanovišta IT scene ovako određena poreska obaveza je neopravdana i nesrazmerna, pored toga što značajno smanjuje konkurentnost domaće IT industrije na međunarodnom tržištu. Stoga, možda je vreme za određene reforme domaće regulative u pravcu uspostavljanja pravednijeg i efikasnijeg poreskog sistema.

U međuvremenu, razmislite da li Vam se isplati da ostanete u statusu freeleancer-a ili da eventualno razmislite o registrovanju Vašeg biznisa i otvaranju firme.

Najnovije:

NEWSLETTER

Budite u toku sa najvažnijim informacijama

NOVI SAD

BEOGRAD

NOVI SAD

BEOGRAD